We środę 15 kwietnia 2026 roku, odwiedziła nas III klasa z Zespołu Szkół Ponadpodstawowych w Busku – Zdroju. Przygotowaliśmy dla naszych miłych gości, lekcję biblioteczną, o Bitwie pod Grochowiskami: w historii, tradycji i legendzie.
18 marca 1863 roku doszło do starcia partii gen. Mariana Langiewicza z Rosjanami, pod dowództwem płk Ksawerego Czengeriego. Bitwa jest dobrze opisana w wielu publikacjach, dostępnych również w naszej Bibliotece. Dlatego nie będziemy pisać o szczegółach. Dokładniej zajęliśmy się sprawą chłopską, dowódcami powstańczymi, mogiłami i tradycją popowstaniową.
W Grochowiskach, Busku, Pińczowie i okolicznych wsiach pozostała po Langiewiczu i jego żołnierzach legenda. Są ambony, z których przypomina się w marcu o nim, i takie domy, w których jego portrety zawieszone są jak ikonostasy. Corocznie młodzież szkolna z nauczycielami pielgrzymuje z Buska i Pińczowa, aby spotkać się przy Mogile Powstańców w Grochowiskach. Oczywiście wśród miejscowej ludności, pamięć o wydarzeniach z 1863 roku ulega wygaszaniu. Jest to naturalny proces zapominania zdarzeń, nazwisk, twarzy.
Po bitwie pozostały również inne ślady. Szczególnie trzy dęby zasługują na uwagę. Noszą one historyczne imiona: „Dyzma” i „Junosza” – pochodzące od legendarnych dowódców powstańczych. Jest też trzeci dąb, bez nazwy, przy drodze do Pińczowa.
Pozostaje podziękować Pani Profesor, opiekującej się dziećmi, za nienaganną postawę klasy w czasie zajęć.
